>Nẫu Ca

2 Mar

>


Người Việt mình từ văn minh lúa nước mấy ngàn năm đến giờ đã nổi tiếng là “nhà quê”, cho dù có ở thành thị thì vẫn là “dân nhà quê” so với các nước khác. Vậy thử hỏi trong đất Việt Nam mình, xứ nào là “nhà quê” nhứt? Đó chính là “xứ Nẫu”. Tôi đi khắp Việt Nam, ai hỏi tôi quê đâu? Tôi thưa rằng quê tôi xứ Nẫu, tôi dân Nẫu, Nẫu nè, Nẫu ơi…
Vì sao “quê”, vì ngay cái chữ “Nẫu” nghe nó đã quê rồi. Nó khởi thủy là chữ “nậu”, là một từ cổ ở miền Trung Nam Bộ, theo cụ Vương Hồng Sển, nó cổ đến mức gần như là nguyên thủy, ngày nay không còn ai dùng. Từ “nậu” để chỉ một nhóm người theo ngành nghề hoặc theo nơi ở: ví dụ: “Nậu nguồn” chỉ nhóm người trên rừng, “Nậu nại” chỉ nhóm người làm muối, “Nậu rổi” chỉ nhóm người bán cá, “Nậu rớ” chỉ nhóm người đánh cá bằng rớ, “Nậu cấy” chỉ nhóm người đi cấy mướn, “Nậu vựa” chỉ nhóm người làm mắm… mãi sau, bằng nguyên lý tăng âm đặc trưng của dân Việt mình: “ông + ấy = ổng”, “chị + ấy = chỉ”, thì cái “nậu + ấy= Nẫu”.
Xứ Nẫu bắt đầu từ Bình Định, Phú Yên và một phần của Khánh Hòa. Cũng như các vùng miền khác, mà gần nhất là xứ Quảng, giọng nói người xứ nẫu không lẫn vào đâu được. Người xứ Nẫu luôn nói lớn tiếng, giọng nặng và hầu hết các âm tiết đều bị biến dạng theo hướng nặng hơn, khó phát âm hơn…khó đến nỗi chỉ người xứ Nẫu mới nói được, làm như cái cấu tạo thanh quản của dân xứ Nẫu đã khác đi so với người xứ khác. Nẫu (người ta), rầu (rồi), cái đầu gấu (gối), trời tấu (tối), cái xỉ (muỗng), tộ (chén)…người xứ Nẫu nói cho người xứ Nẫu nghe, cho nên từ ngữ quê mùa cục mịch, đến mức câu ca dao mẹ hát ru con cũng nặng trình trịch, nhưng mà nặng nhất là cái tình:
Thương chi cho uổng công tình
Nẫu dzìa xứ nẫu, bỏ mình bơ vơ
Hồi nhỏ, mỗi lần tôi làm điều gì không đúng, ông nội tôi thường nói: “đửng làm dẫy, nẫu cừ” (đừng làm vậy, người ta cười), nhưng cũng có khi ông nội cho tôi thoải mái, muốn làm gì thì làm, kể cả vấn thuốc rê của ổng ra sân ngồi hút phì phà như người lớn, vì: “nẫu cừ thì kệ nẫu cừ, nẫu cừ lạnh bụng, hở mười cái răng”. Dân Nẫu đúng như giọng xứ Nẫu, hiền nhưng cộc cằn, phóng khoáng nhưng ngang ngạnh, tình cảm nhưng hơi thô kệch… 

Dân Nẫu đi đến đâu cũng là “dân nhà quê”, học hành đến mấy vẫn không trút được cái gốc “nẫu” của mình. Nẫu không khôn ngoan, khéo léo như người Bắc. Nẫu không dịu dàng, lịch lãm như người xứ Huế. Nẫu cũng chẳng rộng rãi, vô tư như người Nam. Nẫu là Nẫu. “Nẫu dzẫy” (nậu vậy), Dân Nẫu không quan tâm người khác nghĩ gì về mình, tốt xấu gì cũng mặc, “kệ nẫu”. Cho nên dân Nẫu đi xứ khác làm ăn bị thiệt thòi nhiều, ít bạn, nhưng nếu có bạn, nẫu sẽ sống chết với bạn.
Công ty tôi có mấy trăm người công nhân, hầu hết là dân Nẫu. Công nhân của công ty tôi tay nghề cũng bình thường, không có gì đặc biệt hơn các công ty khác, nhưng đi làm ở đâu thường hay được chủ nhà thương, hàng xóm thương, vì dân Nẫu hiền queo, vì dân Nẫu không biết tính toán thiệt hơn, vì dân Nẫu cần mẫn…
Dân Nẫu cục mịch nổi tiếng, câu nói nổi tiếng của dân nẫu là một câu tỏ tình, “yêu không yêu thì thâu, nói dứt phát”. Ừ thì dân Nẫu rành rọt, yêu ghét rành rọt, tình yêu cũng “dứt phát” huống gì thứ khác. Rành rọt, dứt phát vậy nên Nẫu cũng thường bị từ chối, bị phản bội. Xin giới thiệu một bài hát nổi tiếng của dân Nẫu, bài hát “Trách Thân”, được chuyển lời từ bài dân ca cổ “Nẫu Ca”  bởi Nhạc Sĩ Phan Bá Chức và Nguyễn Hữu Ninh, bài này tôi đã nghe NS Phan Bá Chức trình bày, hay đến rơi nước mắt, bản này do Hoài Linh ca bằng giọng Nẫu nhưng chưa chuẩn lắm, chỉ là nghe được.
Thân, trách thân nè. Thân sao chớ lận đận nè
Mình, trách mình nè, số phận chớ sao hẩm hiu
Chớ bởi thân tui, Tui cực khổ, tui eo nghèo
Nên vợ tui nó mới không ở nữa
Mà nó theo Nẫu rồi…

Em ơi chớ bây giờ mà
Em ở kìa nơi đâu?
Chớ để cho anh nè
Anh trông đứng nữa trông ngầu (ngồi)
Rồi canh phia (khuya), chớ hầu (hồi) nào
Qua Phú Lễ ăn ẩu (ổi) chua
Chớ xuống Đại Lãnh, uống nước ngót
Chớ qua Hòn Dừa, ăn mực neng (nang)
Chớ bây giờ em không ngó nữa
Em không ngàng đến chồng nghèo nó cực khổ
Mà gian nan nó cơ hàn…

Hầu (hồi) nào chớ em thất nghiêp, em đi lang thang
Chớ anh thấy em nữa tậu (tội) nghiệp
Anh mang anh nuôi rày.
Hầu (hồi) nào em bán nước đá rầu (rồi) anh đi may.
Hai đứa mình nè, chung sống chứ không biết ngày rầu (rồi) mai sau.
Chớ hầu (hồi) nào em bắt ốc rầu (rồi) anh hái rau.
Chớ bây giờ, em đở (để) lại mối sầu này cho qua…

Hầu (hồi) nào trái chuối chín… Cũng cắn làm ba
Chớ trái cam tươi cũng cắn… Làm bốn
Nửa trái cà cũng cắn làm năm
Chớ bây giờ em lấy Nẫu
Em ăn nằm, em bỏ Qua
Chớ Qua hiu quạnh, năm canh một mình…

Anh bây giờ, khoé mắt sầu cứ rung rinh
Chứ giọt lợ (lệ) sầu, giọt lệ thảm,
Như nước trong bình nó tuôn ra
Anh bây giờ, như con Cuốc nó kêu tù qua
Chớ nó lẻ đâu (đôi), nó lẻ bạn,
Í quơ chú cha ơi…. là buồn!

Tôi đi khắp Việt Nam, ai hỏi tôi quê đâu? Tôi thưa rằng quê tôi xứ nẫu, tôi dân nẫu, nẫu nè, nẫu ơi…


– Xem thêm: Nguyên Quán

33 phản hồi to “>Nẫu Ca”

  1. Thuy Dam Minh Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:10 sáng #

    >Đọc bài này anh mới biết dân tình thường nói vui "nẫu lắm" là ý nghĩa như thế nào!

  2. An Thảo Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:10 sáng #

    >Trong lưới bạn blog từ hồi 360 tới nay của nhà Chuồn tớ có nhiều bạn xứ Nẫu nên tình hình là vì thế mà chúng tớ nhiễm ngôn ngữ Nẫu kha khá bạn ạ.Sau vài lần tới công tác kiêm off, kiêm dự đám cưới bạn blog ở Quy Nhơn thì xem như kỹ năng nghe giọng Nẫu của tớ gần hoàn chỉnh. Hàhà.Đọc entry này "sẻng phái" quá.

  3. An Thảo Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:14 sáng #

    >Bác Thuỵ ới ời!"Nẫu quá" mà chúng ta hay dùng là nghĩa khác ạ. Là chán quá, chán chả buồn chết là tình hình be bét lắm rồi. Không liên quan tới 'nẫu' trong entry này mô.

  4. jazzy guy Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:14 sáng #

    >hay, đọc bài này suớng rơnmừng và tự hào vì mấy câu đặc trưng trên em nói dễ như ăn ớt bey–phát âm kiểu nẫu ko khóquan trọng là ngữ điệu lên xuống rất đặc trưngchính cái ngữ điệu này phân biệt nguời gốc hay nguời giả giọng để đóng hài nè

  5. jazzy guy Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:18 sáng #

    >"nẫu cừ thì kệ nẫu cừ, nẫu cừ lạnh bụng, hở mười cái răng”hở "mừ" cái răng nghen anhuống nuớc "pháng" cho tiêu cơm

  6. An Thảo Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:25 sáng #

    >Em JG nói đúng đó. Phát âm khó lắm lắm. Chị hứa với mấy bạn ở đó là tập ngâm thơ bằng giọng nẫu mà bốn năm chưa tập xong một bài ngắn.

  7. Đàm Hà Phú Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:39 sáng #

    >@Anh Thụy: Có lẽ bác An Thảo nói đúng, "nẫu lắm" nghĩa là chán lắm, không phải "nẫu" này đâu anh@An Thảo: hehe, tập làm gì, không bao giờ nói được đúng đâu, do cấu tạo thanh quản mà, hehe@jazzy guy: Bài này nhất định phải có chú vào comment anh mới chịu, hehe, thưởng cho "ly cà phe đé uống cho nó đẻ"

  8. An Thảo Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:50 sáng #

    >Này, nếu không nhần thì phải là"Thưỡng cho ly cè phơ đé uống cho nó đẻ"

  9. Đàm Hà Phú Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:52 sáng #

    >@An Thảo: hehe, chính xác, chính xác

  10. Lana Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:52 sáng #

    >Hay quá. Giá như mỗi người lại có một entry về cách phát âm của một vùng miền quê thì chẳng mấy chốc mình hiểu được hết ai nói gì trong VN mình. hì.dân Nẫu nói nhiều âm âu ầu ấu quá nhỉ?😀

  11. LU Tháng Ba 2, 2011 lúc 4:55 sáng #

    >Bài nì viết hay!

  12. Anonymous Tháng Ba 2, 2011 lúc 5:05 sáng #

    >Nẩu đâyHình như dân miền biển nơi nào cũng nói nặng, cứng hơn mấy miền trong, miền núi chắc là do ăn sóng nói gió quen rồi bác ơi.

  13. An Thảo Tháng Ba 2, 2011 lúc 5:09 sáng #

    >Hồi trước mình có viết 1 entry kể chuyện có thật này. Giờ còm vào đây cho đồng bộ luôn nhé.NÓI TIẾNG ANH RA TIẾNG NẪU Một lần tới Quy Nhơn, cùng bè bạn ở khách sạn nhỏ nhưng mọi thứ thuận tiện và gần biển, gần sóng, tràn gió.Gần ngày cuối, một người bạn ở đó than phiền:- Tên khách sạn tiếng Anh thì cứ để nguyên mà đọc, mắc gì phiên âm, lại còn phiên âm ra tận tiếng Nẫu.- Hử?Bà con lúi húi soát lại tên khách sạn, đọc to thành tiếng và… hử?- Thì đấy, tên OK cứ để nguyên cũng khó đọc chi đâu mà phải Âu Cơ.Ối trời. Thì ra trong tiếng Nẫu (cách phát âm tiếng Việt ở Bình Định) âm ô được chuyển hoá gần như âu, âm ê gần như ơ. Vậy thì đúng là Ô-KÊ được phiên âm ra tên khách sạn rồi. Chẹp.P/S: Hơi gai gai gáy vì tên bà Âu Cơ mà lại tình cờ… Nhưng trong cmt cho entry các bạn thông báo: 1. Bà Âu Cơ là người xứ Nẫu; 2. Nghe nói Microsoft cũng có ý "Bình Định hóa" phần mềm windows và bộ Office vốn có quá nhiều chữ OK; 3. Phải dùng OK để không giống bà Âu Cơ…

  14. Titi Tháng Ba 2, 2011 lúc 5:11 sáng #

    >Giọng địa phương vui ghê😀

  15. Thắm Tháng Ba 2, 2011 lúc 5:24 sáng #

    >Hôm rồi ra đám giỗ ông, nghe mọi người nói "thợ dâu" không hiểu là thợ gì. Bí quá đành phải nhờ thông dịch Phú, té ra là thợ vôi. Híc, ngần ấy năm rồi mà kỹ năng nghe hiểu nẫu của em vẫn còn hạn chế.Nhưng đúng là chưa nhằm nhò gì so với quê mẹ. Ra đó là cười trừ không:)

  16. VT Tháng Ba 2, 2011 lúc 6:07 sáng #

    >Hồi trẻ,khoảng năm 95,96 gì đó,mình ghé nhà anh bạn nhậu,anh này có 1 người bạn là thợ may rất khéo,dân xứ Quảng gộc.Anh này đãi tụi mình bằng bản này nghe hay nhức nhối,cỡ Hoài Linh phải gọi anh này bằng sư phụ…Về Bình Định cũng nghe mấy đứa anh em bên bà xã ca,nhưng không hay bằng dân xứ Quảng…

  17. Tranhung09 Tháng Ba 2, 2011 lúc 8:53 sáng #

    >Trúng ý , dân Ty Quà phái nhất câu này:“yêu không yêu thì thâu, nói dứt phát"

  18. Miềng Tháng Ba 2, 2011 lúc 2:29 chiều #

    >Hey anh Phú, em vào nhận đồng hương nẫu đây. Nẫu em là nẫu Bình Định, mà đúng ra là dâu nẫu Bình Định. Đọc bài anh xong bơn bớt bực mình với ông chồng nẫu của mình sáng nay. hehe

  19. Sóng Nhỏ Tháng Ba 2, 2011 lúc 3:59 chiều #

    >Em cũng là nẫu nè anh. mà nẫu Bình Định.

  20. Anonymous Tháng Ba 3, 2011 lúc 1:11 sáng #

    >Minh co nghe bai tho:"Ai ra Binh Dinh ma xemCon gai Binh Dinh cam roi day chong"hihi…is it true in real life?Kieu

  21. Đàm Hà Phú Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:01 sáng #

    >@Chị Lana: Chỉ có miền trung là hơi "lộn xộn", còn miền bắc và miền nam thì phát âm khá chuẩn :)@Lu: hehe, thanks LU@ND: bạn nói chính xác, dân vùng biển nói to và ưa nói trại, có lẽ do quen sóng gió

  22. Đàm Hà Phú Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:02 sáng #

    >@Titi: nghe các bài hát bằng giọng Nẫu mới vui :)@Thắm: hehe, làm dâu xứ lạ :)@VT: tui chưa nghe dân Quảng ca bài này, để hôm nào kêu mấy đứa em Quảng ca thử coi sao, hehe

  23. Hsiang Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:02 sáng #

    >Nhờ đọc bài này của bạn Phú mình mới biết xứ Nẫu và văn hóa của xứ Nẫu . Bài hay, cảm ơn bạn Phú!

  24. Đàm Hà Phú Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:05 sáng #

    >@Tranhung09: hehe, đồng hương đây mà, cảm ơn bác@Miềng: thương dân Nẫu đi, dân Nẫu thiệt tình lắm@Sóng Nhỏ: Ừ, con gái NẪu chịu khó hén, nhưng mà cũng hơi ngang🙂

  25. Đàm Hà Phú Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:07 sáng #

    >@Kieu: Câu đó nguyên thủy là: "Ai vô Bình Định mà coi, con gái Bình Định cầm roi đi quyền", ý là coi Bình Định như cái nôi của Võ học Việt Nam, riết rồi bị nói trại như thế :)@Hsiang:🙂 Nhớ ghé coi thường hén

  26. Đàm Hà Phú Tháng Ba 3, 2011 lúc 2:08 sáng #

    >@All: Xin bổ sung là chữ "nậu" ngày nay vẫn còn được dùng, ví như người đứng đầu một ngành nghề nào đó thường được gọi là "đầu nậu"

  27. Phạm Hoài Nhân Tháng Ba 3, 2011 lúc 7:21 sáng #

    >Những ai có gốc Nẫu (như tui) đọc bài này thiệt là "sẻng phái"!Mà buồn nẫu ruột có liên quan gì với nẫu ở đây không ta?

  28. Taaman Tháng Ba 4, 2011 lúc 9:59 sáng #

    >Chú cha!! Lâu rồi bí rị quá không giám "yêu" bác Phú nữa, đọc bài này lại phải yêu lại mất rồi!! Không biết trong Nam sao, nhưng ngoài Bắc "đầu nậu" có nghĩa xấu chứ không còn trung tính nữa!

  29. Đàm Hà Phú Tháng Ba 5, 2011 lúc 2:27 sáng #

    >@Phạm Hoài Nhân: hehe, cảm ơn hai chữ "sẻng phái" của bác nha@Taaman: yêu đi, yêu đi. Đúng là chữ "đầu nậu" một thời được ám chỉ như người đầu cơ, buôn bán phi pháp. Thực chất "đầu nậu" chỉ là ông trùm một nghề nào đó thôi.

  30. Sóng Nhỏ Tháng Ba 7, 2011 lúc 3:35 chiều #

    >Dạ, đúng là chịu khó, mà không phải "hơi ngang" anh à, ông xã em nói là em "ngang như cua".

  31. chipchiu Tháng Sáu 22, 2011 lúc 10:10 sáng #

    Ôi trời ơi, đi tìm blog anh TOU mà lại ra anh Phú. Đọc mê thôi. Mê cả nhà anh. Đọc tới cái entry này thì chịu hết nỗi, nhớ quê NẪU quá. Nhưng mà câu ông nội anh nói “nẫu cừ thì kệ nẫu cừ, nẫu cừ lạnh bụng, hở mười cái răng” thì em nghĩ là “hở mừ cái răng” chứ ko phải “mười cái răng” đâu anh. Thiệt đó. Kể cho anh nghe 1 chuyện. Vì chú em (Phú Yên) khi mới vào SG, chú hỏi đường người ta “dạ cho con hỏi đường Nguyễn Văn Cười ở đâu” thì ai cũng lắc đầu SG ko có đường này. Chú em cũng ngẩn ngơ nghĩ sao kỳ dậy. Sau này mới bổ ngửa là Nguyễn Văn Cừ chứ hok phải Cười. Vì chú dân Nẫu, được bà con cô bác nhắc nhở là vô SG, từ nào có vần “ư” thì phải đổi là “ươi” mới đúng. Thế là a lê hấp, chú đổi tuốt. Vậy đó.Hì, comment này là xin được làm quen với gia đình nhà anh, chúc cả nhà luôn vui khỏe nhé.

  32. Đàm Hà Phú Tháng Sáu 23, 2011 lúc 2:35 sáng #

    @Chiphiu: Chào bạn, rất vui khi nghe câu chuyện bạn kể và được làm quen với bạn, nhớ ghé chơi thường xuyên nhé

  33. Lê Tâm Tháng Tám 28, 2011 lúc 4:08 sáng #

    Bài viết hay quá tôi xin phép được post qua trang web xunau.org nhé.Xin cảm ơnhttp://xunau.org/

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: