Về miền tây uống “gụ”

28 Oct

cho những người từng xưng “đế”

Ở miền tây (không viết hoa, bao gồm cả một phần Sài Gòn và kéo dài đến mũi Cà Mau), rượu thường được phát âm là “gụ”, một phần do người miền tây phát âm chữ “r” hơi khó, riết thành quen. Bây giờ nghe nói “uống gụ” thấy thân thương quá, thấy muốn uống liền.

Tôi đã từng đi và uống rượu khắp Việt Nam, nhưng khoái nhất vẫn là được uống “gụ” ở miền tây. Người miền tây phóng khoáng, cái này thì hẳn rồi, nhưng “uống gụ” ở miền tây thì có gì khác? Khác chứ, khác lắm.

Người miền tây uống “gụ” không cầm ly. Thường uống kiểu “xoay tua” (Có lẽ phiên âm của chữ “tour”), hay còn gọi là “xây tua”, “xây chừng”, nghĩa là cả bàn nhậu chỉ uống bằng một ly, người này uống xong lại phải rót đầy, trao cho người khác. Nếu bàn nhậu đông quá thì 1 cái ly sẽ “xoay” không kịp, phải “xoay” bằng 2 hoặc 3 ly, hoặc 1 ly để “xoay tua” còn 1 ly để “giao lưu”. Nếu cái ly quá lớn thì một trạm tính bằng nửa ly (trường hợp này thường xảy ra khi mới vào cuộc, sau khi đã “bắt chớn” thì cũng “lỳ nguyên lam” là “làm nguyên ly”). Trong một số cuộc nhậu, cái ly “xoay tua” thường không được chạm mặt bàn, nghĩa là nó cứ phải xoay từ tay người này sang tay người khác liên tục. Cách uống này nghe có vẻ hơi mất vệ sinh nhưng theo người miền tây, là để cho nó tình nghĩa.

Việc rót rượu vào ly để “xoay tua” thường do một nhân vật gọi là “chủ xị” đảm nhận hoặc chỉ định một người rót thay mình. “Chủ xị” được chọn mặc nhiên nếu trong bàn nhậu có người uống “cứng” nhất, hoặc được bầu một cách dân chủ trước khi buổi nhậu bắt đầu. Các yếu tố để được đề cử làm “chủ xị” là: uống “cứng”, lớn tuổi, có học, không có tiền án quậy phá khi say xỉn, là chủ nhà… “Chủ xị” còn là người có thể cho phép một thành viên được “qua tua”, “giao lưu” hoặc quyết định khi có ai đó bị đề nghị phạt. Trong buổi nhậu, các thành viên tham gia thường rất tôn trọng vị “chủ xị”, nếu có tranh cãi hoặc bất hòa, người “chủ xị” có thể ra phán quyết cuối cùng.

“Gụ” để uống thường là loại rượu gạo, hay còn gọi là “đế”. Đế nghĩa là còn cao hơn Vương. Uống “gụ” ở miền tây tối kỵ chuyện làm đổ rượu hay để “long đền”, nghĩa là uống không cạn. Có câu: “cắt cổ không bằng đổ rượu” hoặc “uống không cạn thì tình không đầy”. Khi ly rượu đến tay mình, nên nâng ly lên ngang mặt tỏ thái độ cảm ơn người “chủ xị”, xưng lên (nghĩa là cho mọi người biết tới trạm tui nè, tui uống đây) rồi ngửa cổ uống cho cạn bằng một ngụm. Uống xong nhớ “khà” một tiếng cho sảng khoái. Chớ nên uống thành 2~3 ngụm hoặc nhăn mặt sau khi uống, làm mất khí thế anh em. Nếu nhắm sức mình không uống nổi, có thể xin “chủ xị” cho “qua tua” hoặc “thiếu trạm”, cũng chẳng mất thể diện gì đâu.

Uống “gụ” có thể có nhiều lý do: nhà có đám, có khách tới chơi, gặp mặt bạn bè, sau mỗi việc đồng áng, nhân bắt được con cá, con rắn, con chim làm mồi hoặc giả chẳng có lý do lý trấu gì ráo trọi, cứ rủ năm ba người quây lại là uống thôi. Nếu lý do đàng hoàng thì “mồi” thường cũng “bắt” hơn, có món này món nọ, còn bằng không thì trái cóc, trái xoài, dĩa đậu phộng cũng làm tới, dân miền tây không câu nệ chuyện ăn uống, miễn có cái gì “đưa cay” là được. Nếu ở nhà quê thì dễ lo vụ mồi, cá dưới nước, rau sau vườn, gà thả, vịt chạy đồng… kêu bà vợ hoặc nhỏ con “xử” ngay. Về sau này, uống “gụ” thường có thêm trá đá đễ “chữa lửa”.

Trước hết, khi rót ly đầu tiên, vị “chủ xị” thường hất ra đất, kêu bằng “mời thổ địa”, ly thứ 2 thì đến vị “chủ xị”, sau đó mới đến lượt bá tánh. Trong khi nhậu nếu mình khoái ai đó, thường xin phép “chủ xị” cho ngưng “tua” để làm một ly “giao lưu”, ly này không tính vô “trạm” của mình. Nếu mời người lớn tuổi “giao lưu”, nên nhường người đó uống trước, đến phiên mình phải nâng ly lên trán rồi mới uống, tỏ ý kính trọng. Nếu trong lúc đã có phần say mà nói hỗn, nói bậy hoặc để “long đền” thì thường bị vị “chủ xị” tuyên phạt, án phạt có thể là một ly nếu nhẹ, hoặc bị đuổi ra ngoài, nếu tội nặng. Người nào nhập tiệc trễ, thường xin phép “chủ xị” tự uống 3 ly. Người nào có việc phải về sớm cũng vậy, nếu ý “chủ xị” không muốn cho về, thì phải uống tới 7 ly mới được cáo từ, cái này gọi là “vào ba ra bảy”. Nếu ly qua “trạm” nào chậm, vị chủ xị sẽ nhắc nhở hoặc tất cả sẽ đồng thanh hát một bài: “ai nâng ly, ai cầm ly, hãy uống đi cho tôi mượn cái ly, vui say đi, dù trời mưa tôi vẫn đưa anh về, tôi vẫn đưa anh về…” nhại lời bài hát “Giã gạo đêm trăng”.

Chuyện trong buổi uống “gụ” thường quanh quẩn chuyện xưa, chuyện đồng áng, mùa màng, hàng xóm…người nhà quê ở miền tây không biết nói chuyện chính trị, kinh tế, khoa học. Tin tức mà chúng ta đọc báo hoặc coi in tờ nét, đồi với dân quê đều là tin đồn, được nói chuyện chung với những tin đồn khác, giả giả hư hư, nghe chơi rồi bỏ. Đặc biệt dù có say đến mấy, người miền tây ít khi to tiếng, quát tháo, cãi vả…trong buổi nhậu không khí lúc nào cũng vui vẻ, thoải mái. Khoái nhất vẫn là màn văn nghệ cuối buổi “gụ”. Thường thì có vọng cổ, ca tài tử, nhạc bolero…đôi khi chỉ có hò vè, hát lý…rượu đã ngấm say rồi, nghe gì cũng hay, cũng đỉnh. Nhạc cụ thì có đờn cò, đờn kìm, guitare nếu không thì gõ chén, đũa, gì cũng được, miễn là vui. Dĩ nhiên sau này có thêm màn karaoke, nhưng món đó ồn ào lắm, chỉ dành cho bọn trẻ.

Người miền tây trọng tình nghĩa. Sau buổi “gụ” nhất định là “tình thương mến thương”. Thương lắm cái thật thà mà phóng khoáng, cái nhiệt tình nhưng rất đỗi hiền hòa, cái tấm lòng…của người miền tây.

Tôi về miền tây, bao giờ cũng vậy, cũng say từ lúc xuống xe đến khi lên xe, say từ lúc mặt trời lên cho đến tận tàn canh. Nhưng mà tôi khoái lắm, khoái về miền tây uống “gụ”.

13 phản hồi to “Về miền tây uống “gụ””

  1. CapriR Tháng Mười 28, 2009 lúc 12:33 chiều #

    Miền tây ra sao thì tui hông biết chớ tui biết ở một xã nhỏ ở Điện Bàn, Quảng Nam uống bằng cái chung, nhỏ nhỏ thôi, mà ghè cái đế cho nó bể, để cái chung xuống nó sẽ nghiêng, đổ ruợu ra ngoài nên cái chung hông bao giờ đuợc đặt xuống chiếu hết. Anh viết chuyện nhậu nghe đã thiệt.

  2. ChịBaĐậu Tháng Mười 28, 2009 lúc 1:56 chiều #

    Nghe là biết dân "nhậu" gồi. Người ta nói "Gụ" vào lời ra, mà uống kiểu miền tây, không cải vã là số dzách rồi anh.

  3. Lún Ghẻ Tháng Mười 28, 2009 lúc 3:34 chiều #

    Nghe chuyện này, nhớ vụ này nè.Bữa trong bv với Má, có ông nằm bên cạnh binh gan, nhưng nhứt định đòi về. làm mình làm mẫy ghê lắm. Ông phá tung giựt đứt dây nhơ hết. 4 thằng con trai mạnh khỏe đè xuống cũng khó. Ông la. Tư nhiên bắt tao vô đây. Rổi, "gụ" ở nhà…ai uống mày. hahahah

  4. Mẹ Peapod Tháng Mười 28, 2009 lúc 5:01 chiều #

    đọc bài này anh viết cái nhớ tới mấy lần đi miền tây quá…mà ba mẹ em cũng là dân miền tây nhen. Trời ơi, ông già em mà đọc được cái này chắc ổng sẽ mua vé máy bay về VN uống "gụ" liền. Ổng ghiền cái văn hóa uống "gụ" lắm.Nhưng mà lâu lâu xoay tua thì là văn hoá hay, chứ sáng trưa chiều và ngày nào cũng xoay tua như vầy thì khổ cho vợ cho con quá…

  5. NgocLan Tháng Mười 29, 2009 lúc 5:48 sáng #

    ông xã tui miền tây chính gốc 100% đó, dân Cần Thơ mà.Nhưng nói thiệt là tình là tui không khoái trò uống gụ, nhất là uống xong rồi nói năng lè nhè… Ai đó bảo, "nam vô tửu như kỳ vô phong," nói đừng giận, tui thấy… phong đòn gánh thì có!Nhưng phải công nhận là anh Đàm Hà Phú mô tả uống uống gụ đúng và hay.

  6. Đàm Hà Phú Tháng Mười 29, 2009 lúc 6:29 sáng #

    @ Chị Cap: Đúng rùi đó chị. Hóa ra chị người xứ Quảng. Phú cũng rất thích con người và vùng đất đó. Uống rượu ở đó mau phê lắm@ Chị Ba: Cũng có cãi vả chớ, nhưng nếu có "chủ xị" thì cũng êm.@ Chị Lún làm Phú hãi quá. Gần đây ít uống lắm chắc còn sâu lâu.@ Mẹ Peapod và Chị Lan: Thanks hén

  7. sonata Tháng Mười 29, 2009 lúc 3:40 chiều #

    Hồi mình đi miền Tây từng uống "gụ" với anh Hai miền tây mà vô "độ" rồi ai uống không thiệt tình là mấy ảnh lên đạn cái rốp! Ghê vậy nên riết rồi mình uống cũng không thua ai :))

  8. rita Tháng Ba 22, 2010 lúc 3:40 sáng #

    Hồi nhỏ, mẹ tui hông bao giờ cho ba tui dìa ngoại, hông phải vì bà không thương hay nhà ngoại ghét bỏ gì, trái lại thương đứt ruột chớ. Nhưng phải cái bên ngoại là dân miền tây đồng tháp chánh cống, mấy cậu tui nhậu là lên bờ xuống ruộng luôn. Mỗi lần ba tui dìa là y như có lý do hợp pháp để nhậu. Anh Năm ở xì gòn lâu lâu dìa, mần vài ly cho vui. Thế là ba tui say y như kiểu bác phú nói, say từ lúc xuống xe cho đến lúc lên xe dìa. Tui cũng không thích ba tui vậy, nhưng công bằng mà nói, tui lại khoái mấy ông nhậu vậy. Vì sau khi vài ly tưng tưng mà bắt đầu ca vọng cổ, trời nghe nó mùi gì đâu. Bình thường mấy cậu ề à vậy, mà vô vài ly rồi là ca hay bỏ xừ. Nghe bắt nghiền. Với lại dìa quê dui lắm, mấy cậu, mấy dì mần bánh, làm đồ ăn chết thì thôi. Tết sang năm tui phải dì quê mới được, nhớ cậu Tư Châu quá, ổng hát hay nhứt xứ.

  9. Đàm Hà Phú Tháng Ba 22, 2010 lúc 6:52 sáng #

    @Rita: Thì ra bạn quá đồng cảm, nếu có về uống giùm tôi một ly hén, với cậu Tư Châu luôn

  10. Tranhung09 Tháng Bảy 30, 2010 lúc 1:51 chiều #

    Thật và hay lắm, tình thương mến thương.Th09 đang làm cái luận án chuyên đề: Định danh lấy số & nhậu sĩ, tất nhiên phải có tài liệu gốc từ Ns NLHKD. Cảm ơn trước!

  11. Tất Thành Tháng Mười Một 8, 2010 lúc 4:20 chiều #

    mình cũng rất thích nhậu và gặp gỡ anh em lắm,nhưng mà đô yếu nên lúc nào cũng chết trước thiệt là bực!không biêt bác phú có cách chi hay chỉ mình với?

  12. Đàm Hà Phú Tháng Mười Một 10, 2010 lúc 4:30 sáng #

    @Tất Thành: Đô bi nhiêu thì uống bi nhiêu, không nên cố bác ạ 🙂

  13. nghia Tháng Một 14, 2011 lúc 1:33 chiều #

    >nghe vui that. no thiet em nguoi mien tay ne! con chau dat dong khoi. ke anh em chuyen nay vui lam. em thi uong "gu" yeu lam. chung 3 li la out ha. vay nen vo ban nhau ai cung muon uong voi minh het( chat ho so hong co co hoi) nhung thuong thi uong duoc 2 li la hong ai cho uong nua het. bat lam "chuxi" vi neu uong li thu 3 la phai tim cai vong nao do lien. vay nen hong lon tuoi, hong phai " than men" ma toan lam chu xi.anh gi do viet chuyen hay qua chung luon cem on nhieu.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: